Ascrea’nın Hafızasını Mekâna Dönüştüren Kamusal Yerleştirmeler

4 gün önce
2 dakikada okunur

İtalya’nın Lazio bölgesindeki Ascrea köyünde hayata geçirilen Route of the Loci, kamusal alanı yalnızca fiziksel bir çevre olarak değil, kolektif hafızanın taşıyıcısı olarak ele alıyor. Eterotopia Altri Luoghi tarafından tasarlanan proje, köyün sokaklarına yerleştirilen mimari müdahaleler aracılığıyla ziyaretçileri yerel hikâyeler, gelenekler ve gündelik yaşam pratikleriyle yeniden buluşturuyor.

Projenin çıkış noktası, hafıza tekniklerinden biri olan Method of Loci (Yerler Yöntemi). Bu yöntemde insanlar, hatırlamak istedikleri bilgileri belirli mekânlarla ilişkilendirerek zihinsel bir rota oluşturuyor. Route of the Loci ise bu fikri gerçek mekâna taşıyarak, Ascrea’nın hafızasını köy boyunca uzanan bir yürüyüş rotasına dönüştürüyor.

Tasarım süreci boyunca köy sakinleri, yerel dernekler ve üreticilerle birlikte çalışan ekip; Ascrea’nın sözlü kültürünü, efsanelerini, mahalle isimlerini ve gündelik ritüellerini görünür kılan kamusal yerleştirmeler geliştirdi. Böylece proje yalnızca ziyaretçilere yönelik bir deneyim sunmakla kalmıyor, aynı zamanda köy halkının kendi kimliğiyle yeniden bağ kurmasına da aracılık ediyor.

Köyün Hikâyesini Anlatan Dört Durak

Yürüyüş rotası boyunca dört ana yerleştirme bulunuyor ve her biri köyün farklı bir yönünü temsil ediyor.

Wayfarer’s Aedicule, köyün otobüs durağını yeniden yorumlayarak beklemeyi bir deneyime dönüştürüyor. Küçük bir tapınağı andıran yapı, oturma elemanı ve haritasıyla ziyaretçileri Ascrea’nın görünmeyen hikâyelerini keşfetmeye davet ediyor.

The Ascrea Parliament, köylülerin yıllardır buluşup sohbet ettiği meydanı yeniden tanımlıyor. Sekiz hareketli oturma elemanı, köyün sekiz mahallesini temsil ederken; bayramlarda bu alan mahalle bayraklarıyla tamamlanarak yaşayan bir kamusal mekâna dönüşüyor.

The Herbal Garden, yerel bitki örtüsünü deneyimlemeye odaklanan sessiz bir durak. Aromatik bitkiler, manzarayı çerçeveleyen kemerler ve oturma alanlarıyla ziyaretçileri yavaşlamaya ve çevreyi farklı duyularla deneyimlemeye davet ediyor.

Köy boyunca yer alan Banners and Quarters ise Ascrea’nın tarih boyunca sözlü olarak aktarılan mahalle isimlerini görünür kılıyor. Böylece yer adları yalnızca yön bulmaya değil, kolektif hafızayı canlı tutmaya da hizmet ediyor.

Kamusal Alanı Bir Hafıza Aracına Dönüştürmek

Route of the Loci, kamusal tasarımın yalnızca yeni yapılar üretmekten ibaret olmadığını gösteriyor. Proje; otobüs durağı, meydan, bahçe ve yönlendirme elemanları gibi gündelik kent mobilyalarını, yerel hafızayı görünür kılan anlatı araçlarına dönüştürüyor.

Ascrea’nın dar sokaklarında dolaşırken ziyaretçiler yalnızca bir rotayı takip etmiyor, köyün geçmişi, insanları ve gündelik yaşamıyla kurulan görünmez bağları da keşfediyor. Bu yönüyle Route of the Loci, mimarlık ile hikâye anlatıcılığı arasında kurduğu ilişkiyle kamusal alanın kültürel değerini yeniden hatırlatan etkileyici bir örnek sunuyor.